طیف سنجی (طیف نمایی یا اسپکتروسکوپی) مطالعه ماده و خواص آن، با بررسی نور، صوت گسیل شده، و ذرات جذب شده یا پراکنده شده از ماده مورد نظر است. در حال حاضر طیف سنجی به عنوان یک تکنیک جدید نه فقط برای نور مرئی بلکه برای بسیاری از تابش ها با طول موج های متفاوت بکار برده می شود.
سه نوع روش طیف سنجی برای شناسایی عناصر موجود در ماده و تعیین غلظت آن ها وجود دارد.
- طیف سنجی نوری
- طیف سنجی جرمی
– ۳ طیف سنجی پرتو ایکس
طیف سنجی نوری (Spectrophotometry)
یکی از متداولترین روش های شناسایی مواد و آنالیز عنصری آن هاست. اساس روش های طیف سنجی نوری، بر برانگیختگی اتم و رابطه آن با جذب یا نشر پرتو الکترومغناطیس استوار است. زمانی که الکترون های مدار ظرفیت، به تراز بالاتر انرژی، برانگیخته می شوند، در هنگام برگشت به حالت ابتدایی، از خود انرژی نورانی تابش می کنند که طول موج آن در گستره امواج فرابنفش یا مریی است. این نشر یا جذب پرتو که ناشی از تغییر انرژی ترازهای بیرونی اتم می باشد، برای هر اتم مقدار مشخصی بوده و بنابراین می توان با مطالعه طیف مربوط به این جذب یا نشر، اتم مورد نظر را شناسایی کرد. روش های طیف سنجی نوری گوناگون است ولی می توان آن ها را بر اساس جذب یا نشر نور به دو گروه کلی دسته بندی کرد. دو روش اصلی که بر پایه جذب نور بنا شده اند، طیف سنجی جذب اتمی (AAS) و طیف سنجی جذب نوری (OAS) هستند. طیف سنجی نوری، براساس نشر نور، در برگیرنده همه روش هایی است که در آن ها به گونه ای اتم ها در شرایط برانگیخته و در نتیجه طول موج های ویژه قرار داده می شوند و از مطالعه طیف نشری آن ها، می توان به حضور شان در نمونه پی برد. برانگیختگی ابتدایی در روش طیف سنجی نشر شعله (FES) توسط شعله، در روش طیف سنجی با تخلیه الکتریکی (GDS) توسط تخلیه الکتریکی، در روش طیف سنجی نشری جرقه (SES) به کمک یک جرقه و در روش پلاسما ICP به کمک یک پلاسمای جفت شده القایی پدید می آید.
طیف سنجی جرمی (Mass Spectrometry)
دستگاه طیفسنج جرمی، مولکولها و یونهای گازی باردار را بر حسب جرم آنها در میدان آهنربایی از یکدیگر جدا و اندازهگیری میکند. طیف جرمی حاصل جهت تعیین وزن مولکولی دقیق، شناسایی اجسام و تعیین درصد ایزوتوپها مورد استفاده قرار میگیرد.
طیف سنجی پراش انرژی پرتو ایکس
یک روش تحلیلی است که برای تجزیه و تحلیل ساختاری یا خصوصیات شیمیایی یک نمونه به کار میرود. این روش بر بررسی بر هم کنش بین یک منبع برانگیختگی پرتو ایکس و یک نمونه متکی است.
